Blog

چرا رندرینگ نرم‌افزاری هنوز زیباتر است؛ Quake و Duke Nukem 3D روی CPU امروزی

James Mackenzie توضیح می‌دهد چرا Quake و Duke Nukem 3D با رندرر نرم‌افزاری DOS، روی یک CPU سریع امروزی و در رزولوشن بالا، تیزتر و باهویت‌تر از نسخه‌های شتاب‌دار سه‌بعدی به نظر می‌رسند.

17 Oct 2026 · 3 min read · رندرینگ نرم‌افزاری · گرافیک کامپیوتری · Quake · Duke Nukem 3D · DOS · بازی رترو

چرا رندرینگ نرم‌افزاری هنوز زیباتر است؛ Quake و Duke Nukem 3D روی CPU امروزی

James Mackenzie، یوتیوبر و بلاگر حوزه‌ی سخت‌افزار و بازی‌های قدیمی، یک یادداشت کوتاه با عنوان «I Love Software Rendering» نوشته که این روزها در صدر Hacker News است. حرف اصلی‌اش ساده است: بازی‌های دهه‌ی ۹۰ مثل Quake و Duke Nukem 3D را با رندرینگ نرم‌افزاری و روی یک کامپیوتر سریع امروزی اجرا کنید؛ نتیجه از چیزی که در خاطرمان مانده خیلی بهتر است.

یک Ogre در راهروی Quake که با موشک منفجر می‌شود و ذرات مربعی در هوا پخش شده‌اند
Quake با رندرر نرم‌افزاری DOS؛ حتی ذرات انفجار هم مربعی‌اند. تصویر: James Mackenzie

رندرینگ نرم‌افزاری یعنی چه؟

در بازی‌ای که رندر نرم‌افزاری دارد، CPU تک‌تک پیکسل‌ها را خودش می‌کشد. هیچ کارت سه‌بعدی‌ای در کار نیست؛ کد خود بازی هر فریم را حساب می‌کند و مستقیم در حافظه‌ی ویدیویی می‌نویسد. Doom، Duke Nukem 3D، Blood و Quake اصلی همه این‌طور کار می‌کنند. وقتی کارت‌های سه‌بعدی آمدند، خیلی از بازی‌ها نسخه‌ی شتاب‌دار گرفتند (مثل GLQuake یا حالت 3dfx در Blood و Tomb Raider) که کار کشیدن را به کارت گرافیک می‌سپارد و ظاهرشان هم فرق می‌کند.

تجربه‌ی خود نویسنده: Quake با رندرر نرم‌افزاری در رزولوشن ۸۰۰×۶۰۰ با ۶۰ فریم ثابت روی یک Dell OptiPlex 380؛ چیزی که در دهه‌ی ۹۰ تقریباً هیچ‌کس نمی‌توانست ببیند.

یک Rune در Quake روی دیوار که هر تکسل آن یک مربع واضح است
نمونه‌برداری پیکسل‌به‌پیکسل: هر تکسل یک مربع تیز می‌ماند. تصویر: James Mackenzie

چرا ظاهرش بهتر است؟

  • تیز است: رندررهای نرم‌افزاری معمولاً تکسچر را پیکسل‌به‌پیکسل نمونه‌برداری می‌کنند، پس هر تکسل یک مربع واضح می‌ماند. کارت‌های اولیه با فیلتر bilinear همه‌چیز را نرم و تار می‌کردند؛ چیزی که در ۱۹۹۷ چشمگیر بود و امروز به چشم نویسنده فقط تار است.
  • زبر و خشن است: بیشتر این بازی‌ها ۲۵۶ رنگ داشتند و نورپردازی با جدول‌های lookup روی همان پالت انجام می‌شد. سایه‌ها پله‌پله کم می‌شوند، نه با گرادیان نرم. از نظر فنی color banding است، ولی همین حس کثیف و زمخت را می‌سازد.
  • بازی برایش ساخته شده: Quake با رندرر نرم‌افزاری منتشر شد و GLQuake بعداً آمد. Doom و بازی‌های موتور Build از اول دور رندرر نرم‌افزاری طراحی شده بودند.
نور گدازه از لابه‌لای دیوار سنگی کثیف در Quake
نورپردازی ۲۵۶ رنگی با پله‌های قابل‌دیدن؛ همان حس زبر بازی. تصویر: James Mackenzie

البته قانون مطلق نیست. خودش می‌گوید Blood در حالت 3dfx سریع اجرا شد ولی حالت‌های نرم‌افزاری VESA زیباتر بودند، در حالی که بخش‌های زیر آب Tomb Raider در نسخه‌ی شتاب‌دار واضحاً بهتر است. جالب اینکه Ion Fury، یک بازی موتور Build از ۲۰۱۹، هنوز رندرر نرم‌افزاری دارد.

خیابان شهری در مرحله‌ی اول Duke Nukem 3D
مرحله‌ی اول Duke Nukem 3D با رندرر نرم‌افزاری موتور Build. تصویر: James Mackenzie

گیر کار: CPU قوی می‌خواهد

رندرینگ نرم‌افزاری مستقیم با CPU مقیاس می‌گیرد؛ هر پیکسل اضافه یعنی کار بیشتر برای پردازنده. برای همین رزولوشن‌های بالای VESA که بازی‌های اواخر دوران DOS پیشنهاد می‌دادند، برای سخت‌افزار آن زمان عملاً غیرقابل‌استفاده بود. امروز اکثرش راحت اجرا می‌شود، ولی سنگین‌ترها هنوز هم اذیت می‌کنند؛ به نقل از Rasteri، حتی یک Xeon چهارهسته‌ای ۳.۳ گیگاهرتز برای اجرای کامل Shadow Warrior در ۱۶۰۰×۱۲۰۰ «کافی نیست». نویسنده هم ترجیح می‌دهد نسخه‌های اصلی DOS را روی سخت‌افزار واقعی اجرا کند، چون بعضی عنوان‌ها در DOSBox درست کار نمی‌کنند؛ مشکل بعدی‌اش هم کارت صدایی است که بازی‌های DOS بشناسند.

یک Pig Cop داخل فروشگاه در Duke Nukem 3D
Pig Cop در Duke Nukem 3D؛ رزولوشن‌های بالای VESA امروز قابل‌اجراست. تصویر: James Mackenzie

نظر من

این پست برای من فقط نوستالژی نیست؛ یادآوری خوبی است که «پیشرفته‌تر» همیشه یعنی «بهتر» نیست. فیلتر bilinear در زمان خودش پیشرفت بود، ولی هویت بصری بازی را عوض کرد. برای ما برنامه‌نویس‌ها هم درس روشنی دارد: وقتی کدی را برای یک محدودیت مشخص (پالت ۲۵۶ رنگی، CPU کند) طراحی می‌کنید، آن محدودیت بخشی از طراحی می‌شود و «ارتقای» بعدی لزوماً بهترش نمی‌کند.

از طرف دیگر، دیدن اینکه کدی که Carmack و تیم Build حدود ۳۰ سال پیش نوشتند، با سخت‌افزار امروز در رزولوشن‌هایی اجرا می‌شود که آن روز رویا بود، خودش ستایشی از کد خوب است. اگر به گرافیک کامپیوتری علاقه دارید، نوشتن یک rasterizer نرم‌افزاری ساده یکی از بهترین تمرین‌هایی است که می‌توانید انجام دهید؛ بعدش GPU را خیلی بهتر می‌فهمید.

منبع: James Mackenzie: I Love Software Rendering · بحث در Hacker News

Comments0

Comments +

00

No comments yet — be the first. هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.

Leave a comment

0 / 2000