متا با شرایط تجاری جدید به خودش اجازه میدهد سایت مشتریان تجاری را برای آموزش AI اسکرپ کند
از ۳۰ اکتبر شرایط تجاری جدید متا به این شرکت اجازه میدهد سایتهای مرتبط با هر کسبوکار را با crawler و حتی test credentials بخواند و برای آموزش محصولاتش استفاده کند، بدون گزینهی opt-out. ناشران و حقوقدانها اعتراض کردهاند.
17 Oct 2026 · 3 min read · متا · هوش مصنوعی · حریم خصوصی · اسکرپینگ · robots.txt · حقوق داده · ناشران


متا شرایط استفادهی تجاری (Commercial Terms) خودش را بهروز کرده و نسخهی جدید از ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ اجرا میشود. روی کاغذ اسمش «یکپارچهسازی و سادهسازی» است، ولی یک بند تازه دارد که حسابی سروصدا کرده: هر کسبوکاری که از محصولات متا استفاده میکند، به متا اجازه میدهد سایتها و URLهای مرتبط با محصولاتش را با ربات و crawler بخواند، کش کند، بهطور دورهای بهروزرسانیاش را بکشد و از آن محتوا برای «توسعه، بهبود، پژوهش و آموزش (train)» محصولات متا استفاده کند.
تعریف «مشتری تجاری» هم خیلی گسترده است: هر کسی که تبلیغ میدهد، پیام تبلیغاتی میفرستد، محصول میفروشد، کاتالوگ دارد، اپ توسعه میدهد، یک Page یا Group کاری را مدیریت میکند یا از Ads Manager و Meta Business Suite استفاده میکند. به گفتهی Nieman Lab تقریباً هر رسانهای حداقل یک حساب تجاری متا دارد، و طبق گزارش The Register حداقل یک میلیون کسبوکار فقط از ایجنتهای هوش مصنوعی متا در واتساپ و مسنجر استفاده میکنند.
چه چیزی در متن جدید است؟
- بدون گزینهی opt-out: عملاً راه رد کردن این بند، کنار گذاشتن خدمات متاست.
- «test credentials»: متن جدید به متا اجازه میدهد برای دسترسی به سایتها اعتبارنامهی آزمایشی بسازد. کارشناسان حقوقی هشدار دادهاند این میتواند راه دور زدن paywall باشد. Ars مقایسه کرده و میگوید این عبارت در شرایط تجاری فعلی، Product Catalog Terms و شرایط Ad Creative Generative AI نبوده؛ قبلاً فقط در توافقنامهی فروشندگان و برای هدفی محدود (بهینهسازی لیستینگ) آمده بود.
- دامنهی خیلی بازتر: بند قبلی crawling فقط به محتوای تبلیغ همان کسبوکار مربوط بود. حالا به همهی محصولات متا گسترش پیدا کرده.
- اسمی از robots.txt نیست: سخنگوی متا گفته متا قصد ندارد از این بند برای نادیده گرفتن robots.txt استفاده کند و «هیچ تغییری در نحوهی استفاده از crawlerها نیست»، ولی این تعهد در متن قرارداد نوشته نشده.

واکنشها
دانیل کافی، رئیس News/Media Alliance، این شرایط را «توهینآمیز و احتمالاً غیرقانونی» و سوءاستفادهی آشکار از قدرت بازار خوانده است. اریک گلدمن، استاد حقوق دانشگاه سانتا کلارا، به The Register گفته وقتی کاربر گزینهی واقعی برای رد شرایط ندارد، انتخابش عملاً «انتخاب هابسون» است، و حتی سؤال کرده تکلیف کسبوکارهایی که هزینه را از قبل پرداخت کردهاند چیست. چند حقوقدان دیگر هم به Nieman Lab گفتهاند این شبیه مفهوم ضدانحصاری tying است: برای رسیدن به مخاطب متا، باید اجازهی آموزش AI روی محتوایت را هم بدهی. چیزی شبیه کاری که گوگل قبلاً با AI Overviews و ایندکس جستوجو کرد.
از طرف دیگر، متا اخیراً برای انتشار لینک در پلتفرمهایش هم هزینه میگیرد. یعنی مسیر احتمالی این میشود: اول از ناشر برای اشتراک لینک پول بگیر، بعد همان لینکها را بهعنوان مجوز crawl و آموزش مدل استفاده کن.
نظر من
به نظرم مهمترین نکته همان جملهای است که در قرارداد نیست: «robots.txt را رعایت میکنیم». وقتی شرکتی میگوید «چیزی عوض نشده» ولی متن قرارداد را گستردهتر میکند و عبارت «test credentials» را هم اضافه میکند، باید به متن قرارداد اعتماد کرد، نه به بیانیهی سخنگو. robots.txt از نظر حقوقی تقریباً هیچ الزامی ندارد و فقط یک قرارداد اخلاقی است.
برای ما توسعهدهندهها و صاحبان سایت هم پیام روشن است: اگر کسبوکارتان به اینستاگرام یا واتساپ بیزینس وصل است، احتمالاً سایتتان هم زیر این بند میرود. حداقل کاری که میشود کرد این است که user agentهای crawler متا (مثل meta-externalagent) را در robots.txt و در سطح سرور یا CDN مسدود کنید و لاگها را زیر نظر بگیرید. در کل، این یک قدم دیگر در جنگ دادهی آموزشی است: شرکتهای بزرگ ترجیح میدهند بهجای خرید لایسنس، مجوز را لای شرایط استفاده جا بدهند.
منابع: Ars Technica، The Register، Nieman Lab، پیشنمایش شرایط تجاری جدید متا
Comments +
00No comments yet — be the first. هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.